کسانی که زمان تحصیل دورۀ دبیرستان آنها اوایل انقلاب یا قبل از آن باشد یا کتابها و مجلات آن زمان را بعدآ خوانده باشند شاید به یاد داشته باشند که در کتابهای درسی و روزنامه­ها و مجلات آن موقع مربعهای کوچی(معمولآ 3×3 یا 4×4) چاپ می­شد که به آنها "جداول­ وفقی" یا "مربعهای­وفقی" می­گفتند.این جداول یکی از سرگرمیهای آن روزها بود که خوانندگان باید اعداد معینی را طوری در این جدول قرار می­دادند که جمع اعداد در سطر ، ستون و قطر مربع عدد ثابتی می­شد.تا آنجا که من می­دانم این جدولها دیگر چاپ نمی­شوند امّا در چند سال اخیر نوع جدیدی از جدول اعداد رایج شده است که به آن "سودوکو" می گویند.اختراع "سودوکو"را به­چيني­­ها نسبت می دهند.سودوکو رایج که اخیرآ در ایران هم گسترش یافته و بعضی از روزنامه­ها و مجلات آن را مرتبآ چاپ می­کنند یک جدول 9×9 است که به 9 قسمت 3×3 تقسیم شده است.در این جدول اعداد چند خانه(تعداد و جايگاه هر عدد بستگی به سخت یا آسان بودن ­جدول دارد)چاپ می­­شود و پیدا کردن جای بقیۀ اعداد با شرط اینکه در هر سطر ، ستون و مربعهاي 3×3 اعداد ۱تا ۹ قرار بگیرند و تکراری نباشند به عهدۀ کسی است که می خواهد آن را حل کند.حل كردن اين جدول به هيچ اطلاعات خاصّي نياز ندارد و حل­کردن آن علاوه بر اینکه بسیار لذّت بخش است موجب تقویت ذهن نیز می­شود و برای افراد مسنّ و میان­سال که نگران ضعفِ­حافظۀ خود هستند بسیار مفید است.پیدا کردن جای صحیح هر عدد به طوریکه اعداد 1 تا 9  در هر سطر و هر ستون و هر خانۀ 3×3 تکراری نباشدحل سودوکو گر­چه دارای قوانین ثابت است امّا قواعدی هم دارد که در هر جدول متغیر است و همین بر لذت حل جدول می افزاید.(من معمولآ روزی 3 تا سودوکو حل می کنم و تقریبآ هربار نکته­های جدیدی کشف می­کنم).اولين شکل یک "سودوکو" متوسط را نشان می­دهد که من جای چند عدد و دلیل قرار گرفتن هر عدد را در آنجا مشخص کرده­ام و بعد جدول حل شده را در ذیل این نوشته آورده­ام تا افراد مبتدی با نحوۀ حل "سودوکو" بیشتر آشنا شوند.اعداد چاپ شده با این رنگ(    ) و اعداد حل شده با رنگ (   ) مشخّص شده­اند.اگر بعد از خواندن این نوشته به حل "سودوکو" علاقه­مند شدید ضمن توجّه به نکات زیر بدانید که هر روز در صفحۀ 12 روزنامۀ "همشهری" سه "سودوکو"(سخت ، متوسط ، آسان) چاپ می­شود.

1 -  برای حل سودوکو باید حوصله  داشته باشید.اگر بی­حوصله هستید به ذهنتان فشار نیاورید.

2 -  اگر مدت زیادی گذشته است و شما نتوانسته­اید عددی در جدول قرار دهید ذهن شما خسته شده است جدول را برای مدتی رها کنید.

3 -  برای شروع "سودوکو" های آسان را انتخاب کنید و سپس به حل "سودوکو" های سخت­تر بپردازید.

4 -  از قرار دادن اعداد در جایی که اطمینان ندارید پرهیز کنید(جای دقیق هر عدد را بیابید).

5 -  در حل "سودوکو" احتمالات برای یافتن جای اعداد هیچ کاربردی ندارند.

6 -  "سودوکو" را با مداد حل کنید.

7 -  وقتی عددی را در خانه­ای قرار می دهید دقت کنید آن عدد در سطر یا ستون یا مربع 3×3 تکراری نباشد.

8 -  روشهای یافتن جای اعداد را به خاطر بسپارید زیرا  در حل "سودوکو" های بعدی کاربرد دارد.

9 -  اگر با رعایت تمام این نکات جدول غیر قابل حل باشد احتمال اغلاط چاپی در عدد و جای آن وجود دارد.

10-  به جدول حل شده در روز بعد مراجعه کنید تا خطاهای خود را بیابید و آنها را اصلاح کنید.

 

A - عدد 2 در ستون هفت در مربع کوچک سمت راست پایین و عدد 2 در ستون نه در مربع کوچک سمت راست بالا قرار گرفته است پس عدد 2 در ستون 8 هم باید در مربع کوچک سمت راست وسط قرار بگیرد.چون در اینجا دو جای خالی بیشتر نداریم (پایین و بالای عدد3) و بالای عدد 3 نمی­توانیم عدد 2 را قرار دهیم (به دلیل قرار گرفتن 2 در سطر 4) پس جای صحیح عدد 2 مشخص می­شود.

 

B - عدد 6 در سطر يك در مربع کوچک سمت راست بالا و عدد 6 در سطر سه در مربع کوچک وسط بالا قرار گرفته است پس عدد 6 در سطر دو هم باید در مربع کوچک سمت چپ بالا قرار بگیرد.چون در اینجا دو جای خالی بیشتر نداریم (کنار عدد 5) و دقیقآ در مجاور عدد 5 نمی­توانیم 6 را قرار دهیم (چون با عدد 6 ستون دو معارض است)پس عدد 6 را در خانۀ دیگر قرار می دهیم.

 

C – اگر در این مربع عدد 6 را در هر جایی غیر از اینجا قرار دهیم با عدد 6 مربعهای کوچک بالا و پایین خود معرض می­شود پس جای عدد 6 دقیقآ همینجاست.

 

D – اكنون این مربع احتیاج به اعداد 4،7،8،9 دارد.عدد 7 این مربع را در جای دیگری غیر از اینجا نمی­توان قرار داد چون با عدد 7 مربع پایینی معارض می­شود.

 

E – از سه عدد باقیمانده این مربع ، جای 9 اینجاست چون دو عدد دیگر (8 و 4) در این خانه با 8 و 4 سطر 6 معارض هستند.

 

F – از دوخانۀ باقیمانده عدد 8 را نمی­توانیم در خانۀ بالایی اینجا قرار دهیم چون با عدد 8 سطر چهار معارض می­شود.

 

G – تنها یک خانه و تنها یک عدد باقی مانده است.عدد 4 را در اینجا قرار می­دهیم.